Het oplopende lerarentekort vraagt om landelijke regie en de bereidheid van alle betrokken partijen om samen te werken. In een werkplan heeft minister Wiersma met de sectorraden en lerarenorganisaties afspraken gemaakt over vier thema’s die bijdragen aan de aanpak van het lerarentekort: regionale samenwerking, onderwijstijd, bevoegdheden en opleiden van leraren. Per 2025 is er een (bijna) dekkend netwerk van Onderwijsregio’s waar de partnerschappen Samen Opleiden & Professionaliseren (SO&P), de Regionale Aanpak Personeelstekort (RAP) en de regionale allianties deel van uit maken. Via dit (groei)dossier houden wij jullie op de hoogte rond de ontwikkelingen van Onderwijsregio’s.
De partnerschappen SO&P zijn een belangrijke partner in de Onderwijsregio’s en hebben veel in te brengen op de thema’s opleiden, begeleiden en professionaliseren. In de Onderwijsregio’s wordt dat voortgebouwd op infrastructuren die in de afgelopen 20 jaar in de regio’s zijn opgebouwd in de partnerschappen SO&P.
In deze logboekserie volgen we programmaleiders die vanuit hun partnerschap actief bijdragen aan de ontwikkeling van de onderwijsregio’s. In meerdere gesprekken over een langere periode delen zij hun inzichten, dilemma’s en ervaringen met de veranderende context van Samen Opleiden: van subsidieregeling tot governance, en van professionele ruimte tot bestuurlijke samenwerking. De serie maakt zichtbaar hoe partnerschappen zich verhouden tot bredere regionale structuren en hoe programmaleiders daarin een verbindende rol vervullen.
In de editie van 2025 volgen we Roos Numan (Hogeschool Inholland), Jiwan Does (Hogeschool Rotterdam) en Gert van der Horst (Windesheim. Zij delen hoe zij, ieder vanuit hun eigen context, werken aan verbinding tussen partnerschappen en onderwijsregio’s, met oog voor de inhoud, de mensen én de bestuurlijke opgave.
Jenny van Eijma is programmamanager van de Opleidingsschool Mondriaan, onderdeel van de Onderwijsregio Haaglanden. Met haar achtergrond in managementwetenschappen en ervaring in bestuurlijke vraagstukken combineert Jenny strategische doelen met de dagelijkse praktijk binnen de opleidingsschool. De Onderwijsregio Haaglanden, waarin ko, po, vo en mbo samenwerken, staat voor de uitdaging om de groeiende diversiteit aan opleidingsvarianten te combineren met kwaliteitsborging en samenwerking.
Femke Gerritsen is opleidingsfunctionaris op het Bonhoeffer College en programmaleider van de Academische Opleidingsschool Oost-Nederland, een partnerschap met vier instituten en zes scholen. Sinds 2024 is ze kwartiermaker voor de onderwijsregio Twente–Achterhoek–Oost Salland, waar ze werkt aan een integrale aanpak voor SO&P en RAP om het lerarentekort aan te pakken en professionalisering te versterken. Haar verbindende kracht en vernieuwende werkprocessen zijn essentieel voor de regionale samenwerking.
De subsidieregeling Onderwijsregio’s 2026–2029 van OCW benadrukt het belang van Samen Opleiden binnen de onderwijsregio’s. In de regeling zijn onder meer het kwaliteitskader, de ontwikkelingsgerichte peer review, het streven naar 100% deelname van studenten en de financiering per student expliciet opgenomen als onderdeel van de regionale aanpak.
Er is de afgelopen jaren veel onderzoek gedaan naar Samen Opleiden. Maar wat zeggen deze studies nu eigenlijk over de effecten? En welke effecten bedoelen we dan precies? In deze nieuwe publicatie brengt het Platform bestaande onderzoeken overzichtelijk in kaart en maakt onderscheid tussen drie typen effecten: op de voorbereiding van de leraar in opleiding, […]
Deze gesprekskaart helpt partnerschappen Samen Opleiden om het gesprek te voeren over hun werkwijze in een veranderend onderwijslandschap. Door ontwikkelingen in onderwijsregio’s en de beweging naar 100% Samen Opleiden, verandert de verdeling van verantwoordelijkheden en staat facilitering van opleiders onder druk. De kaart biedt structuur en handvatten voor reflectie en besluitvorming op micro-, meso- en […]
Samen Opleiden draagt bij aan sterke leraren én aan de aanpak van het lerarentekort. In deze publicatie beschrijft het Platform de meerwaarde van gezamenlijke opleidingsverantwoordelijkheid in partnerschappen, en welke randvoorwaarden nodig zijn om die waarde te realiseren. Op basis van praktijkervaringen en onderzoek worden vijf waarden van Samen Opleiden uitgewerkt, waaronder kwaliteit van het onderwijs, […]
Het Kwaliteitskader Samen Opleiden in de Onderwijsregio ondersteunt partnerschappen Samen Opleiden en onderwijsregio’s bij het borgen en versterken van de kwaliteit van Samen Opleiden binnen de veranderde context van de onderwijsregio’s. Het biedt heldere waarborgen, sluit aan bij actuele ontwikkelingen en stimuleert samenhang tussen opleiden, begeleiden en professionaliseren binnen een doorlopende ontwikkellijn.
Deze kijkwijzer ondersteunt de organisatie van samenwerking en governance binnen je onderwijsregio. Het helpt collectieve afspraken te maken over het lerarentekort en de gezamenlijke organisatiekracht te bundelen. De publicatie bespreekt verschillende samenwerkingsmodellen, legt de belangrijkste aspecten van governance uit en biedt opties voor het aansturen van de samenwerking, met aandachtspunten uit onderzoek en praktijkervaringen van […]
Met deze leessuggesties bieden we je een aantal interessante artikelen over de vorming van onderwijsregio’s en de rol van organisatienetwerken. Met verwijzingen naar diverse onderzoekers zoals Edith Hooge en Patrick Kenis, biedt dit document waardevolle achtergronden voor effectief samenwerken en besturen binnen regionale onderwijsnetwerken. Fijne leestips voor wie verdieping zoekt in dit thema.
