Logboek #3 | Samen Opleiden in ontwikkeling: Reflectie en nieuwe perspectieven in Onderwijsregio Twente–Achterhoek–Oost Salland

Deze logboekserie volgt twee programmaleiders van partnerschappen Samen Opleiden binnen verschillende onderwijsregio’s op drie momenten in de tijd. In deze interviews delen zij hun ervaringen en inzichten in het proces van Samen Opleiden, de bestuurlijke uitdagingen en de veranderende rol van programmaleiders binnen de nieuwe context van de onderwijsregio’s. Door de voortgang in de onderwijsregio’s te volgen, biedt deze serie waardevolle lessen en inspiratie voor partnerschappen die gezamenlijk werken aan het opleiden van de leraren van morgen.
Fotograaf: Esmee Postma

Context

Femke Gerritsen is programmaleider van de Academische Opleidingsschool Oost-Nederland en kwartiermaker voor de onderwijsregio Twente–Achterhoek–Oost Salland. Vanuit deze rollen werkt ze aan een integrale aanpak voor Samen Opleiden & Professionaliseren (SO&P) en de Regionale Aanpak Personeelstekort (RAP). De onderwijsregio bouwt voort op een sterke basis van vertrouwen, geworteld in het naoberschap, en streeft naar duurzame samenwerking en innovatie. In de eerdere logboeken stonden de basis van de samenwerking en het ontwikkelen van een voorstel voor een duurzame werkstructuur centraal. In dit laatste logboek reflecteert Femke op de voortgang, resultaten en ambities voor de toekomst.

Lees het eerste logboek en het tweede logboek voor meer achtergrond over de ontwikkelingen binnen de onderwijsregio Twente–Achterhoek–Oost Salland.

Terugblik: Inzichten en reflectie

Femke blikt terug op de eerdere gesprekken en benadrukt hoe waardevol het is om het proces van Samen Opleiden te reflecteren en vast te leggen. Het biedt een moment om stil te staan bij de complexiteit en zorgvuldigheid van het werk en bij de basis van vertrouwen waarop wordt gebouwd. Ondanks onzekerheden, zoals de impact van nieuwe regelingen en bestuurlijke keuzes, ziet Femke een sterke fundering voor de toekomst.

Reflecteren is een cadeautje aan jezelf. Door het vastleggen van inzichten word je je bewust van wat goed gaat en waar nog onzekerheid zit. Het geeft vertrouwen om door te gaan.”

Een belangrijk moment van reflectie is de contextanalyse die momenteel wordt uitgevoerd binnen de drie partnerschappen in de regio. Deze analyse brengt een diepgaand inzicht in de huidige samenwerking, het gebruik van middelen en de mogelijkheden voor verdere samenwerking. Wat gaat goed, waar zijn we trots op, waar zien we mogelijkheden tot (meer) samenwerking en waar willen we juist eigen kleur binnen de partnerschappen behouden? Dit wordt in beeld gebracht aan de hand van de waarborgen van het Kwaliteitskader Samen Opleiden. De uitkomsten van deze contextanalyse vormen de basis voor het voorstel voor een duurzame werkstructuur, die ook ruimte biedt voor groei en aanpassing aan toekomstige uitdagingen. Femke: “We leren veel over wat we al hebben opgebouwd in de partnerschappen en hoe we dit door samenwerking verder kunnen versterken.”

Ontwikkelingen en mijlpalen

BRLO-traject
Het BRLO-traject (Beroepsregister voor Lerarenopleiders) is gestart met 15 deelnemers uit de drie partnerschappen. De bijeenkomsten zijn dynamisch en richten zich op grensoverschrijdende samenwerking en de rol van opleiders in het faciliteren van beweging. Het traject bevordert bewustwording van de rollen en verbindingen die nodig zijn voor succesvolle samenwerking.

De ontmoeting staat centraal, niet alleen tussen ons als begeleiders en de deelnemers, maar ook onderling. Het bewustzijn van ieders rol in het creëren van beweging is essentieel.”

Kenniskring
De kenniskring rondom inductie voor startende leraren en zij-instromers heeft indrukwekkende resultaten geboekt. Met in totaal bijna 450 respondenten vanuit alle onderwijsregio’s op een landelijke vragenlijst zij-instroom (waarvan 150 respondenten uit de eigen regio) en 40 deelnemers aan diepte-interviews, is waardevolle kennis gedeeld en vergeleken. Ook zijn onderling materialen op het gebied van inductie van de scholen uitgewisseld en met elkaar vergeleken. Het proces van uitwisseling heeft niet alleen geleid tot inhoudelijke verdieping, maar ook tot versterking van de samenwerking binnen de regio.

Het uitwisselen van materialen en perspectieven doorbreekt bestaande structuren en versterkt de samenwerking.”

Nieuwe partijen
De onderwijsregio verwelkomt nieuwe partners, waaronder recentelijk een groene scholengroep en een lerarenopleiding. Deze toetredingen versterken de regionale samenwerking en bieden kansen voor inhoudelijke afstemming. “We beginnen niet vanaf nul, maar bouwen voort op bestaande samenwerkingen. Dat biedt een stevige basis om verder te groeien.”

Langstudeerdersaanpak
Het thema behoud krijgt extra aandacht door een focus op langstudeerders. Hoewel er nog geen concrete interventies zijn ontwikkeld, ligt de nadruk op het verzamelen van data en goede praktijkvoorbeelden, zoals het afstudeercafé. Dit biedt waardevolle inzichten voor verdere uitwerking. Femke: “We moeten eerst goed definiëren wie langstudeerders zijn en een grondige analyse maken voordat we overgaan tot interventies.”

Blik op de toekomst

Femke kijkt met ambitie vooruit en schetst een duidelijke visie voor de verdere ontwikkeling van de onderwijsregio en de partnerschappen:

  • Professionalisering verankeren: Het creëren van doorlopende leerlijnen van student tot expertbekwaamheid, met een sterke driehoek tussen opleiders, schoolleiders en HR. “Het is belangrijk dat die driehoek altijd in stand blijft. Het zorgt voor een gezonde en brede kijk op ontwikkeling.”
  • Netwerken versterken: Stap voor stap nieuwe samenwerkingen opbouwen, gebaseerd op wat werkt in bestaande netwerken. “We moeten blijven leren van wat werkt in bestaande netwerken en dat meenemen naar nieuwe samenwerkingen.”
  • Duurzame werkstructuur afronden: Het iteratief ontwikkelen van een voorstel voor een duurzame werkstructuur, met een geplande implementatie op 1 augustus 2025. “We werken iteratief, zodat we steeds kunnen bijsturen op basis van nieuwe inzichten en draagvlak creëren.”
  • Integratie van nieuwe partijen: Het succesvol verwelkomen en inbedden van nieuwe scholen en opleidingen binnen de regio. “Ik hoop dat we groots blijven denken en dat we de samenwerking zo inrichten dat ze zowel intern als extern blijft groeien.”

Belangrijkste lessen uit Onderwijsregio Twente–Achterhoek–Oost Salland

  • Werk vanuit inhoudelijke thema’s: Focus op gezamenlijke onderwerpen die samenwerking stimuleren en vermijd dat structuren het proces domineren.
  • Start met vertrouwen: Organiseer individuele startgesprekken bij nieuwe samenwerkingen om een stevig fundament te leggen en verwachtingen te stroomlijnen.
  • Neem tijd voor reflectie: Regelmatige momenten van reflectie en het uitwisselen van ervaringen helpen bij het omgaan met veranderende rollen en contexten. “Kuieren, zoals wij dat in Twente noemen, is een manier om te reflecteren en samenwerking te versterken.”
  • Veranker professionalisering: Zorg voor een doorlopende lijn in leren en ontwikkelen, die breed wordt gedragen binnen de regio.
  • Durf te experimenteren: Initiatieven zoals het BRLO-traject en de kenniskring laten zien dat pilots waardevolle inzichten bieden en samenwerking verdiepen.
  • Blijf groot denken: Ambities mogen groot zijn, zolang ze verankerd blijven in een gedeeld gevoel van eigenaarschap en gericht zijn op groei en innovatie.


Gerelateerde berichten