Samen Opleiden vraagt om samenwerking en duidelijke rollen binnen de school. Op vier vo-scholen van LVO in Parkstad Limburg – Broeklandcollege, ISK Emma, Emmacollege en Techniekcollege Parkstad Limburg- werken schoolleider Tim Vleugels en schoolopleiders Christel Steinbusch en Ouafâ Mhaoui intensief samen aan een krachtige leeromgeving voor studenten, collega’s en de school als geheel. Als de schoolleider en de schoolopleider elkaar weten te vinden in visie, vertrouwen en dagelijks handelen, zo laat dit voorbeeld zien, ontstaat er een krachtige leeromgeving, voor studenten, voor collega’s en voor de school als geheel.
Samen Opleiden staat of valt met samenwerking. Binnen het dossier Rollen in Samen Opleiden besteden we daarom expliciet aandacht aan de rol van de schoolleider, die een cruciale bijdrage levert aan krachtige leerwerkplekken en duurzame samenwerking binnen het partnerschap. De schoolleider bepaalt niet alleen de koers en de randvoorwaarden, maar zet Samen Opleiden ook in als strategisch antwoord op het lerarentekort en in het kader van duurzame personeelsopbouw en kwaliteitsontwikkeling. Door het belang van Samen Opleiden te onderstrepen, ruimte te creëren en eigenaarschap te beleggen, zorgt de schoolleider ervoor dat Samen Opleiden niet wordt ervaren als ‘extra taak’, maar als integraal onderdeel van de dagelijkse werkzaamheden. Maar een schoolleider kan dat niet alleen. Daarvoor is een goede samenwerking nodig met de schoolopleider.
De samenwerking kenmerkt zich door een duidelijke rolverdeling én een sterke wederzijdse afhankelijkheid tussen de schoolleider en de schoolopleider. Tim Vleugels ziet zichzelf als een schoolleider die richting geeft, faciliteert en het belang van Samen Opleiden voortdurend zichtbaar maakt. Hij vindt zijn rol daarin bescheiden en zegt ‘af en toe het licht erop te zetten’, maar juist dat licht blijkt essentieel. Door binnen de organisatie, bijvoorbeeld in het schoolleidersoverleg en in gesprek met teamleiders, expliciet te benoemen dat Samen Opleiden prioriteit heeft, legitimeert hij het werk van de schoolopleiders en positioneert hij hen in de school.
Christel Steinbusch en Ouafâ Mhaoui dragen de inhoudelijke en uitvoerende verantwoordelijkheid voor het Samen Opleiden. Zij organiseren het werkplekleren, begeleiden werkplekbegeleiders en studenten en onderhouden de verbinding met lerarenopleidingen. Zij signaleren wat er goed gaat en waar het schuurt, bijvoorbeeld als begeleiding van studenten of startende docenten onder druk komt te staan. Op basis van hun expertise zijn zij scherp op de kwaliteit van de begeleiding en dankzij de goede werkverhouding met Tim, hebben zij het lef om knelpunten te benoemen.
Deze samenwerking blijkt krachtig: de schoolopleiders hebben eigenaarschap en krijgen ruimte om hun werk te doen; de schoolleider biedt rugdekking, stelt kaders en zorgt ervoor dat signalen daadwerkelijk leiden tot actie.
Door binnen de organisatie expliciet te benoemen dat Samen Opleiden prioriteit heeft, legitimeert de schoolleider het werk van de schoolopleiders en positioneert hij hen in de school.”
De onderwerpen waarover schoolleiding en schoolopleiders afstemmen zijn breed en betreffen zowel het beleid als de praktijk. Het gaat onder meer om:
De afstemming vindt zowel plaats in geplande overleggen, als informeel. Binnenlopen bij elkaar, snel schakelen via mail of telefoon en elkaar ‘een heads-up’ geven voor andere gesprekstafels, zijn vanzelfsprekend. De goede afstemming voorkomt dat processen stagneren en zorgt ervoor dat er besluiten worden genomen als dat nodig is.
Alle betrokkenen ervaren de samenwerking als open en gelijkwaardig. Christel en Ouafâ voelen zich serieus genomen en gesteund. Zij benadrukken dat dat niet vanzelfsprekend is. Beiden hebben ervaringen met schoolleiders die minder waarde hechtten aan Samen Opleiden, waardoor steun ontbrak en zij hun werk minder goed konden doen.
Voor Tim Vleugels is vertrouwen een kernbegrip. Vertrouwen betekent loslaten, maar wel aanwezig zijn. Hij bemoeit zich niet met details, omdat hij weet dat Christel en Ouafâ hun werk professioneel en doordacht uitvoeren. Hij verwacht dat de schoolopleiders hem gevraagd en ongevraagd adviseren wanneer afspraken onder druk staan. Die wederkerigheid maakt het mogelijk om samen de goed keuzes te maken.
Het vertrouwen dat we krijgen maakt dat we ons werk goed kunnen doen. We hebben eigenaarschap, maar weten ook dat we altijd kunnen terugvallen op de schoolleiding.”
Uit dit praktijkvoorbeeld komt een aantal voorwaarden voor een goede samenwerking naar voren:
Het effect van de goede samenwerking tussen de schoolleider en de schoolopleiders is zichtbaar op meerdere niveaus. Allereerst in het aantal studenten, dat groeide van enkelen per jaar naar 46. Zij volgen verschillende opleidingen en leerwegen. Daarnaast is er sprake van een duidelijke kwaliteitsverbetering van begeleiding en professionalisering, onder andere door trainingen ‘praktijkgericht coachen’.
Minstens zo belangrijk is het culturele effect van de samenwerking. Studenten voelen zich gezien en gewaardeerd, worden benaderd als collega’s en als volwaardige leden van de schoolgemeenschap. Dat vertaalt zich in positieve verhalen, een groeiende aantrekkingskracht als opleidingsschool en studenten die terugkeren als docent.
Voor de organisatie betekent Samen Opleiden meer dan alleen instroom van nieuwe collega’s. Samen Opleiden is onderdeel geworden van de identiteit van de school: leren hoort erbij, voor iedereen. Daarmee draagt de samenwerking tussen schoolleider en schoolopleiders bij aan duurzame personeelsopbouw, professionele ontwikkeling en aan een schoolcultuur waarin mensen willen blijven en willen groeien.
Meer weten over de rol van schoolleiders binnen Samen Opleiden & Professionaliseren? In het dossier Rollen in Samen Opleiden vind je meer materialen, praktijkvoorbeelden en hulpmiddelen, zoals de dialoogkaart voor schoolleiders.
