11 november 2018

BLOG (Niet) niet vormen

Mariëlle Theunissen is sinds 2016 lector Samen Opleiden bij Kenniscentrum Talentontwikkeling van de Hogeschool Rotterdam en houdt een blog bij over samen opleiden.

(Niet) niet vormen

De VELON studiedag vond ruim een week geleden plaats. Ik kijk er altijd naar uit, naar de ontmoeting met andere mensen en even weg van de alledaagse hectiek. Het thema was ‘vorming’. Deel 6 van de VELON kennisbasis gaat hierover en werd gepresenteerd. De auteurs van de kennisbasis verzorgden presentaties, en traditiegetrouw is de studiedag ook een podium voor de VELON themagroepen.

image

De Themagroep Samen Opleiden in de School ging onder het motto ‘met socialisatie geen innovatie’ op zoek naar ‘toekomstbehendige’ opleidingspraktijken. We hielden twee interviews met mensen uit de Themagroep, die hun opleidingspraktijk als toekomstbehendig beschouwen en gingen daarna met behulp van de werkvorm ‘binnen- en buitencirkel’ op zoek naar meer verhalen onder het in groten getale toegestroomde publiek. We eindigden met een derde interview met iemand uit het publiek. Opvallend was dat in alle drie de voorbeelden het leer- en reflectieproces van de student centraal staat: hij komt binnen met of genereert leervragen op basis van de leerresultaten waartoe hij zich moet verhouden, en vindt vervolgens onder begeleiding zijn weg in de praktijk en theorie om vorderingen te boeken.

image

Piet Murre liet ons tijdens zijn keynote opveren over twee stellingen: een leraar kan niet vormen en even later een leraar kan niet niet vormen. Het werd een keynote, waarin ik me bewust werd van de paradox tussen beide stellingen, die spanning én verwondering oproept. Murre onderbouwde beide stellingen met een aantal argumenten. Een leraar kan niet vormen, want wat een leraar voorbereidt en onderwijst, hoeft niet noodzakelijkerwijs tot een leerproces bij de ander te leiden. Een leraar kan niet vormen, want dat doet de lerende zélf, hij is zelf eigenaar van zijn eigen leerproces. Een leraar kan niet vormen, hij heeft daartoe het morele recht niet. Wouter Pols voegde daar later aan toe dat leerlingen al gevormd zijn als ze de school binnenkomen, ze nemen al een leerbiografie mee. Stof tot nadenken… Gelukkig kan een leraar niet niet vormen, want beïnvloeding in onderwijsleersituaties is onontkoombaar. Leerlingen pikken altijd iets op, naar aanleiding van een werkvorm, een onderwijsstijl, bepaalde woordkeuze, een pedagogische aanpak in een situatie, of de passie die een leraar voor een onderwerp uitstraalt. De paradox tussen beide stellingen leidt tot de constatering dat leraren bescheiden mogen zijn over hun mogelijkheden tot het vormen van anderen, dat ze daarin dienstbaar en intrinsiek nieuwsgierig zijn naar de ander.

Terug naar die toekomstbehendige leraar. Die gaat ook (niet) vormen, en de bewustwording daarvan is van alle tijden.

Overzicht andere blogposts

Over Mariëlle Theunissen

Mariëlle Theunissen is onderwijskundige en voltooide haar doctoraal opleiding Onderwijskunde aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. In 1995 promoveerde zij op een proefschrift naar samenwerking tussen onderwijsorganisaties. Tijdens en na haar promotie werkte Mariëlle als lerarenopleider aan de lerarenopleiding van de Radboud Universiteit Nijmegen en Hogeschool Rotterdam. Tevens is zij docent muziek en CKV aan het Alfrink College in Zoetermeer en is zij betrokken bij de ontwikkeling van de Opleidingsschool Haaglanden.


Nieuws 12 december 2018

Meerjarig budget voor regionale aanpak lerarentekort en zij-instroom

De extra middelen die minister Slob heeft toegezegd voor de aanpak van de regionale lerarentekorten en de verhoging van het […]

Meer lezen »

Nieuws 10 december 2018

Sneak preview | Doorlopend leren: opleiden, begeleiden en professionaliseren in een doorgaande lijn

Begin 2019 publiceert het Platform Samen Opleiden & Professionaliseren VO de publicatie ‘Doorlopend leren’ met inspirerende praktijkvoorbeelden over de doorlopende […]

Meer lezen »